Một thoáng bến Nhà Rồng

Đến với du lịch Hồ Chí Minh, thành phố mang tên Bác, người Việt Nam không ai không ghé thăm bến Nhà Rồng. Chính từ nơi đây, ngày 5 tháng 6 năm 1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước trên con tàu “Đô đốc Latouche Tréville” để rồi bôn ba cả ba mươi năm nơi đất khách quê người, vạch ra con đường cách mạng chân chính giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách đô hộ thực dân. Bến Nhà Rồng, nay là bảo tàng Hồ Chí Minh, không những là một danh lam thắng cảnh, một di tích lịch sử nổi tiếng của thành phố, mà còn là nơi những người con nước Việt nhìn lại những thành tựu to lớn mà vị cha già dân tộc đã cống hiến cho đất nước, cho nhân dân Việt Nam.

Bến Nhà Rồng nguyên là trụ sở của đại diện Công ty vận tải đường biển của Pháp - còn gọi là Công ty vận tải Hoàng Gia Messageries Impériales - được xây dựng ngày 4 tháng 3 năm 1863 để làm nơi ở cho viên Tổng quản lý và là nơi bán vé tàu. Là một trong số hàng trăm công trình kiến trúc thời Pháp còn để lại, bến Nhà Rồng nổi bật hơn hết bởi chính lối kiến trúc độc đáo kết hợp Đông – Tây. Như các công trình được thực dân Pháp xây dựng thời bấy giờ, có thể kể đến trụ sở Ủy ban nhân dân thành phố, Bưu điện trung tâm thành phố,… bến Nhà Rồng mang vẻ đẹp cổ điển của kiến trúc phương Tây. Tuy nhiên, sự kết hợp hài hòa những họa tiết trang trí mang lại cho tòa nhà một phong cách rất Á châu, rất Việt Nam vô cùng đặc biệt. Nóc nhà gắn hai con rồng bằng đất nung tráng men xanh châu đầu vào mặt trăng theo mô típ “Lưỡng long chầu nguyệt”. Đặc biệt hơn cả, nhà thiết kế đã khéo léo thay đổi trái châu ở giữa bằng chiếc phù hiệu mang hình “đầu ngựa và chiếc mỏ neo” để phù hợp với biểu tượng của hãng tàu Pháp. “Đầu ngựa” hàm chỉ thời trước, công ty này chuyên chở hàng bằng đường bộ với ngựa kéo xe, còn “mỏ neo” tượng trưng cho tàu thuyền. Vì thế, hiện nay có hai giả thiết về tên gọi của bến Nhà Rồng. Giả thiết thứ nhất cho rằng với kiểu kiến trúc họa tiết hai con rồng độc đáo như trên nên người dân gọi là “nhà rồng”. Còn theo giả thiết thứ hai, “Nhà Rồng” có nghĩa là “Gia Long”, với nghĩa chiết tự thì “nhà” là “gia”, “rồng” là “long”, bến Nhà Rồng được người Pháp đặt để nhớ tới mối quan hệ của vua Gia Long với nước Pháp. Ngoài ra, bến Nhà Rồng còn gọi là Sở Ông Năm, vì hãng tàu biển này do quan năm (đại tá) Pháp Domergue đứng ra sáng lập.

Đến tháng 10 năm 1865, nơi đây trở thành Sở Canh tuần tàu biển, dựng phía trước một cột cờ “Thủ ngữ” ra hiệu cho tàu biển ra vào bến dễ dàng. Gần cuối năm 1899, công ty mới cho xây cất bến tàu đàng hoàng để tàu có thể cập bến. Bến tàu lót ván dày, đặt trên trụ sắt dọc theo mé sông phía tàu cặp vào kéo dài đến 42 mét. Bến này cách bến kia mười tám mét. Bề ngang của mỗi bến vào phía trong bờ là tám mét. Từ bờ ra bến có cầu rộng mười mét. Ban đầu, người ta xây hai bến rồi xây thêm bến thứ ba. Năm 1919, công ty được phép xây bến bằng xi măng cốt sắt, nhưng không thực hiện được. Đến tháng 3 năm 1930 bến cảng mới được bê tông hóa hoàn toàn, lúc này, chỉ có một bến nhưng dài đến 430 mét. Ngoài ra, con đường sát bến cảng còn được biết đến với cái tên “bến Khánh Hội”. Năm 1955, sau khi thực dân Pháp rút quân khỏi miền Nam Việt Nam, bến cảng này được chuyển giao cho chính quyền toàn miền quản lý. Mái ngôi nhà được tu bổ lại và thay thế hai con rồng cũ bằng hai con rồng khác với tư thế quay đầu ra. Năm 1965, Nhà Rồng được quân đội Mỹ sử dụng làm trụ sở của Cơ quan Tiếp nhận viện trợ quân sự Mỹ. Năm 1975, sau ngày đất nước thống nhất, bến Nhà Rồng - biểu tượng của cảng Sài Gòn - trực thuộc sự quản lý của Cục đường biển Việt Nam. Hầu như toàn bộ kiến trúc xưa của bến cảng vẫn còn được giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay.

Bên cạnh lối kiến trúc độc đáo tồn tại với thời gian kết hợp với vẻ đẹp hiền hòa của thiên nhiên nơi nhánh sông Sài Gòn, bến Nhà Rồng còn trải qua một thời kỳ lịch sử đầy biến động của dân tộc Việt Nam, thời gian dưới ách thống trị của thực dân đến giai đoạn hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Giờ đây, nơi đây trở thành một di tích quan trọng ghi lại nhiều sự kiện lịch sử đáng nhớ từ các cuộc bãi công của công nhân hãng tàu, các cuộc tấn công của bộ đội Việt Nam vào vùng Khánh Hội đến sự kiện đốt cháy tàu Alee của Pháp đêm 15 tháng 10 năm 1945. Bến Nhà Rồng được biết đến là nơi chứng kiến sự ra đi của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành với quyết tâm tìm được lối thoát cho dân tộc Việt Nam.

Để ghi nhớ sự kiện này, từ tháng 9 năm 1979, Nhà Rồng được dùng làm nơi trưng bày những hiện vật có giá trị về cuộc đời và hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây cũng là một chi nhánh trong Hệ thống các Bảo tàng và Di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước tại thành phố mang tên Bác. Tọa lạc tại số 1, đường Nguyễn Tất Thành, phường 12, quận 4, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã đón tiếp trên 15 triệu lượt khách tham quan từ khắp nơi trong nước và cả trên thế giới. Gồm 3 tầng với 9 phòng trưng bày, bảo tàng lưu giữ nhiều hiện vật chân thực và sống động về cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phải kể đến có bản tuyên ngôn độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945 khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; những bức ảnh chụp khi Bác tham gia các hoạt động trong nước và nước ngoài; các bức liễng, khẩu hiệu trích dẫn các câu nói nổi tiếng của Bác như “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”, “…Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều. Nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin.”,…; các vật dụng hàng ngày của Bác thể hiện một con người mộc mạc, một lối sống giản dị như bộ đồng phục, đôi dép cao su của Người; hay những món quà nhân dân dành tặng Bác thể hiện lòng kính trọng, sự quý mến đến vị cha già dân tộc như chiếc xe Peugeot do Việt kiều Pháp Novelgeland gửi tặng năm 1954, những bức tranh, chân dung của Người được làm bằng khuy áo, cuốn lưu bút với nhiều lời ca ngợi vị lãnh tụ vĩ đại,… Với nhiều buổi thảo luận chuyên đề, giới thiệu phim, tư liệu, hồi ký, các ấn phẩm về Người, trong hơn 20 năm hoạt động, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã trở thành một trung tâm giáo dục về lịch sử cách mạng, về tư tưởng đạo đức và cuộc đời hoạt động cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bến Nhà Rồng, một biểu tượng của thành phố Hồ Chí Minh, ngày nay trở nên nổi tiếng với vẻ đẹp kiến trúc hiếm có và chiều dài lịch sử mà nơi đây đã trải qua. Tọa lạc tại vùng cảng quận tư, từ Nhà Rồng có thể quan sát và cảm nhận rõ ràng nhất về sự biến thiên của cả thành phố. Từ những tòa cao ốc xa xa ở khu vực quận nhất đến vùng bãi bồi ven sông tấp nập tàu bè, Nhà Rồng cho ta cái nhìn toàn cảnh của một đô thị đang đổi mới từng ngày, một con rồng đang trở mình trong những biến chuyển của kinh tế - xã hội để vươn mình tung bay. Bất cứ ai từng cảng Nhà Rồng đều một lần hồi tưởng về quá khứ, hòa mình vào vẻ đẹp phong cảnh hiện tại để rồi mở ra cái nhìn về tương lai phía trước.

Nguồn: Du lịch cao cấp